FIRE en box 3: het echte effect op je trekking

Het cijfer dat veel FIRE-aanhangers vergeten

In bijna alle FIRE-blogs in Nederland staat de berekening op een vast doelvermogen, gevolgd door een trekking van 4%. Wat er meestal niet bij staat: hoe groot de box 3-aanslag is op dat vermogen tijdens je FIRE-fase, en hoe dat je werkelijke netto-trekking verandert.

Dit artikel rekent dat uit. Voor verschillende vermogensniveaus.

---

Het simpele probleem

Box 3 in 2026 belast vermogen jaarlijks met 36% over een fictief rendement. Voor beleggingen: 6% × 36% = effectief 2,16% per jaar. Voor spaargeld: 1,4% × 36% = effectief 0,5% per jaar.

In de FIRE-fase met groot belegd vermogen tikt die 2,16% pijnlijk door.

---

Vier rekenvoorbeelden

Vermogen	Box 3-aanslag/jaar (alles beleggingen)	% van vermogen
€ 250.000	€ 4.118	1,65%
€ 500.000	€ 9.518	1,90%
€ 750.000	€ 14.918	1,99%
€ 1.000.000	€ 20.318	2,03%

Bij groter vermogen wordt het effect bijna 2,16% (de formule benadert dat asymptotisch). Voor wie zijn FIRE op € 1 miljoen plant: box 3 alleen al € 20.000+ per jaar — meer dan een vol pensioenmaand.

---

Wat dit doet met je 4%-trekking

De 4%-regel zegt: trek 4% per jaar van je vermogen. In Nederland moet je daar box 3 vanaf trekken om te zien wat netto overblijft.

Vermogen	4% trekking	Box 3	Netto over	Per maand
€ 250.000	€ 10.000	€ 4.118	€ 5.882	€ 490
€ 500.000	€ 20.000	€ 9.518	€ 10.482	€ 874
€ 750.000	€ 30.000	€ 14.918	€ 15.082	€ 1.257
€ 1.000.000	€ 40.000	€ 20.318	€ 19.682	€ 1.640

Op € 500.000 vermogen via 4%-trekking houd je netto € 874 per maand over. Niet om van te leven. Op € 1 miljoen € 1.640. Lean FIRE niveau.

Wie de 4%-regel naïef toepast in Nederland, ontdekt op zijn FIRE-leeftijd dat hij de helft van zijn trekking aan box 3 betaalt. Die ontdekking gebeurt vaak te laat. De rekensom moet vóór je stopt, niet na.

Voor waarom de 4%-regel niet werkt in Nederland is een dieptegids beschikbaar.

---

Hoe FIRE-aanhangers werkelijk rekenen

Drie correcties op de 4%-regel om Nederlandse FIRE realistisch te maken.

Correctie 1: trek 5-6% in plaats van 4%.

Bij 5% trekking op € 500.000 = € 25.000. Min box 3 € 9.518 = € 15.482 netto over = € 1.290/maand. Bij 6% trekking = € 30.000 - € 9.518 = € 20.482 netto = € 1.707/maand.

Hogere trekking betekent ook: vermogen verdwijnt sneller. Bij 6%-trekking en 5% reëel rendement: vermogen daalt 1% per jaar gemiddeld. Houdt over 100 jaar aan, mits niets onverwachts. Praktisch te risicovol voor lange-termijn-FIRE.

Correctie 2: voeg AOW toe vanaf 67.

Voor de jaren ná AOW heb je AOW + pijler 2 als basis-inkomen. Dat verlaagt de eigen-vermogen-trekking aanzienlijk. Bij € 2.500 netto/m AOW + pijler 2: eigen aanvulling vaak maar € 500-€ 1.000/m. Box 3 op restvermogen wordt ook lager.

Correctie 3: bouw lijfrente op tijdens werkende jaren.

Geld in lijfrente valt buiten box 3. Een € 200.000 lijfrente naast € 500.000 broker-belegd vermogen: box 3-aanslag op € 500.000 = € 9.518, op de € 200.000 lijfrente = € 0. Plus belastingvoordeel aan de voorkant van de lijfrente.

Voor pensioen verhogen 4 routes is een aparte gids met routes om box 3 te ontwijken.

---

Het werkelijke FIRE-getal in Nederland

Stel je doel is € 3.000 netto/maand vanaf je FIRE-leeftijd, voor de rest van je leven, in Nederland 2026.

Niet-Nederlandse benadering (25x-regel): € 36.000 × 25 = € 900.000.

Nederlandse benadering (drie-fasen-model):

• Brugjaren tot 67 (afhankelijk van leeftijd): bij FIRE op 55 is dat 12 jaar. Trekking € 45.000/jaar (€ 36k netto + box 3): contante waarde € 422.000.
• Pensioenfase 67-90: AOW alleenstaand € 19.651 + werknemerspensioen €1.000 × 12 = € 31.651 bruto = € 26.000 netto. Behoefte € 36.000 netto. Tekort € 10.000 netto = € 12.500 bruto. Contante waarde 23 jr op 67: € 185.750. Op 55: € 116.000.

Totaal nodig op 55: € 538.000.

Verschil met 25x-regel: € 362.000 minder nodig. Bijna 4 jaar minder werken.

---

De grote vraag voor 2028

Wat als de Wet werkelijk rendement in 2028 wel doorgaat?

Dan verdwijnt het forfait. In plaats daarvan: belasting over werkelijke ontvangen inkomsten (rente, dividend, huur) plus belasting over koerswinsten (gerealiseerd én ongerealiseerd).

Voor FIRE-aanhangers heeft dit twee gevolgen.

Gevolg 1: gunstiger voor cash en obligaties.

Cash-rente in goede jaren is 2-3%. Onder forfait betaal je 1,4% × 36% = 0,5% effectief. Onder werkelijk: 2,5% × 36% = 0,9% effectief. Iets hoger.

Gevolg 2: ongunstiger voor langetermijn-aandelen.

Onder forfait betaal je 6% × 36% = 2,16% effectief, ongeacht of je verkoopt. Onder werkelijk: 7% gemiddeld rendement × 36% = 2,52% effectief, ook bij niet-verkochte aandelen. Iets hoger, maar niet drastisch.

Het echte risico: in goede beursjaren stijgt je box 3-belasting samen met je vermogen. In jaar van 30% beursstijging op € 1 miljoen: jaaraanslag € 108.000. Op een vermogen dat je niet hebt verkocht.

Voor wie verzekerd inkomen wil: forfait blijft voorspelbaarder. Voor wie ongerealiseerd vermogen wil opbouwen: werkelijk rendement minder voorspelbaar.

Ik schreef hierboven dat de Wet werkelijk rendement in 2028 ingaat. Even precies: het wetsvoorstel ligt er, maar moet nog door de Eerste Kamer en de Belastingdienst moet het uitvoerbaar achten. We zijn al meerdere keren uitgesteld. Tot het in het Staatsblad staat is het forfait nog steeds de regel.

---

De vier dingen die je nu kunt doen

Eén: bereken je werkelijke FIRE-getal met box 3.

Niet 25x. Driephasenrekening met brugjaren + pensioenfase.

Twee: bouw lijfrente op tijdens werkende jaren.

Elke euro in lijfrente in plaats van broker-rekening: geen box 3 + belastingaftrek. Voor jaarruimte 2026 berekenen is een aparte gids beschikbaar.

Drie: optimaliseer asset allocation voor box 3.

Spaargeld in box 3 = lager forfait, maar lager rendement. Beleggingen = hoger forfait, hoger rendement. Voor lange termijn nettoeffect blijft beleggen voordeliger, ondanks hogere box 3.

Vier: plan voor 2028.

Bouw scenario's voor zowel "werkelijk rendement gaat door" als "forfait blijft". Voor werkelijk rendement vs forfaitair: wanneer loont tegenbewijs is een aparte gids beschikbaar.

Heb jij voor jezelf de FIRE-berekening gemaakt mét box 3? Mail me wat eruit kwam. Ik verzamel cases om te zien hoe ver Nederlandse FIRE-aanhangers af zitten van wat ze realistisch denken.

---

Wat de tool doet

Mijn VermogensPlanner: vier vragen, FIRE-getal met box 3 ingebakken. Stap 1 tot 3 zijn gratis.

Of ga naar het volledige FIRE-rekenmodel voor Nederland als je het hele plaatje wilt zien.