Emigreren met vermogen — wat is de conserverende aanslag en hoeveel betaal je?
Wie Nederland verlaat met een BV, pensioen of aanmerkelijk belang krijgt te maken met de conserverende aanslag — de Nederlandse exit tax. Weinig mensen weten hoe het werkt. Dit artikel legt het uit, met concrete berekeningen.
Nederland laat je gaan — maar niet zonder rekening
Je hebt besloten te emigreren. Spanje, Portugal, of een ander land. Lekker klimaat, lagere kosten, nieuwe energie.
En dan belt je boekhouder.
"Weet je dat je bij vertrek een conserverende aanslag krijgt?"
Voor veel mensen is dit de eerste keer dat ze dit woord horen. En de bedragen die daarbij horen, zijn vaak een onaangename verrassing.
De conserverende aanslag is de manier waarop Nederland belastingclaims behoudt over vermogen dat je hebt opgebouwd in Nederland — ook nadat je vertrokken bent. Het is geen straf voor emigratie. Het is een uitgestelde belastingclaim die Nederland niet wil mislopen.
Dit artikel legt precies uit hoe het werkt, op welk vermogen het van toepassing is, hoeveel je betaalt en — belangrijk — hoe je de timing optimaliseert.
Wat is de conserverende aanslag?
Wanneer je Nederland verlaat, doet de Belastingdienst een eindafrekening over bepaalde vermogensbestanddelen. Over een deel daarvan wordt een belastingschuld vastgesteld — de conserverende aanslag.
Je hoeft die aanslag niet direct te betalen. Hij wordt "geconserveerd": hij staat open maar wordt pas ingevorderd als je het vermogen daadwerkelijk opneemt of verkoopt.
Dit geldt voor drie categorieën:
1. Aanmerkelijk belang (Box 2) — de BV Als je meer dan 5% van de aandelen in een BV bezit, heb je een aanmerkelijk belang. Bij emigratie rekent de Belastingdienst af over de meerwaarde — het verschil tussen de huidige waarde van de aandelen en wat je er oorspronkelijk voor hebt betaald.
2. Pensioenrechten en lijfrentes Pensioen en lijfrente zijn opgebouwd met belastingaftrek. Als je emigreert, claimt Nederland belasting over de toekomstige uitkeringen — ook al heb je ze nog niet ontvangen.
3. Lucratief belang Bepaalde vormen van winstdeling of opties die je hebt ontvangen als werknemer. Minder relevant voor de meeste particulieren.
De conserverende aanslag op je BV: hoe werkt het?
Stel je hebt een BV met een waarde van €800.000. Je hebt de aandelen indertijd voor €18.000 (het minimumkapitaal) opgericht.
Bij emigratie berekent de Belastingdienst:
| Bedrag | |
|---|---|
| Waarde aandelen bij vertrek | €800.000 |
| Verkrijgingsprijs (wat je betaalde) | €18.000 |
| Belastbare meerwaarde | €782.000 |
| Box 2 tarief tot €68.843 | 24,5% = €16.867 |
| Box 2 tarief over €713.157 | 31% = €221.079 |
| Conserverende aanslag | ±€237.946 |
Dit bedrag staat open als schuld aan de Belastingdienst — maar je betaalt het pas als je daadwerkelijk dividend uitkeert of de aandelen verkoopt.
Wat gebeurt er daarna?
Als je in je nieuwe land dividend ontvangt uit de BV, verrekent Nederland dit met de conserverende aanslag. Afhankelijk van het belastingverdrag tussen Nederland en je nieuwe land kan er sprake zijn van dubbele belasting — of juist voordelen.
De conserverende aanslag op pensioen en lijfrente
Voor pensioenrechten en lijfrentes werkt het anders. Hier gaat het niet om een meerwaarde, maar om de volledige waarde van de opgebouwde rechten.
Voorbeeld lijfrente:
- Opgebouwd lijfrentesaldo: €180.000
- Conserverende aanslag: €180.000 × 49,5% (hoogste Box 1-schijf, want uitgesteld inkomen valt in het toptarief) = ±€89.100
Ook dit bedrag wordt geconserveerd. Zolang je de lijfrente gewoon laat uitkeren — ook vanuit het buitenland — en in Nederland aangifte blijft doen, wordt de aanslag normaal verwerkt. Pas bij afkoop of onregelmatige handelingen vordert Nederland de aanslag in.
Wanneer vervalt de conserverende aanslag?
De conserverende aanslag verdwijnt niet vanzelf. De regels verschillen sterk per categorie.
Aanmerkelijk belang (BV): onbeperkt geldig Emigreer je ná 15 september 2015 — wat voor vrijwel iedereen geldt die nu overweegt te emigreren — dan geldt de conserverende aanslag voor je BV-aandelen levenslang. De vroegere kwijtschelding na 10 jaar is per die datum afgeschaft. Je blijft tot in lengte van jaren met de Nederlandse belastingclaim zitten, totdat je de aandelen verkoopt, dividend uitkeert, of de onderneming liquideert. Dit kun je niet "uitzitten."
Pensioen en lijfrente: na 10 jaar kwijtschelding mogelijk Voor pensioen- en lijfrenteaanspraken geldt wél nog een termijn. Als je je gedurende 10 jaar aan de Nederlandse belastingregels houdt (geen afkoop, gewone periodieke uitkering), kun je daarna kwijtschelding van de aanslag aanvragen. Bij een gewone uitkering in termijnen wordt de conserverende aanslag normaal gesproken nooit ingevorderd.
Bij terugkeer naar Nederland Keer je terug voordat de aanslag is ingevorderd? Dan vervalt hij — je bent weer binnenlands belastingplichtig.
Landen vergelijken: waar emigreer je fiscaal het beste naartoe?
Niet elk land is hetzelfde vanuit fiscaal perspectief. Het belastingverdrag tussen Nederland en je bestemmingsland bepaalt hoe de conserverende aanslag wordt behandeld en hoe toekomstige inkomsten worden belast.
Portugal — IFICI-regeling (opvolger NHR) Tot voor kort gold de NHR-regeling als de heilige graal voor Nederlandse emigranten. Buitenlandse inkomsten waren gedurende 10 jaar vrijgesteld of laag belast. Vanaf 2024 is deze herzien. De nieuwe variant — IFICI — richt zich meer op specifieke beroepen zoals onderzoekers en techsector. Voor gepensioneerden en vermogenden is het voordeel beperkter geworden.
Toch blijft Portugal interessant: geen vermogensbelasting, een relatief laag tarief op dividend en een aangenaam leven voor een fractie van de Nederlandse kosten.
Spanje — Beckham Law en regio-verschillen De Beckham Law geldt voor expats die vanuit het buitenland komen werken — niet voor gepensioneerden of mensen die stoppen met werken. Wat Spanje wél biedt zijn grote regionale verschillen: in de Comunidad de Madrid is de vermogensbelasting nagenoeg nul, in andere regio's kan die oplopen tot 3,5%.
Spanje heeft een eigen aangifteverplichting (Modelo 720) voor vermogens boven €50.000 in het buitenland.
Cyprus en Malta Voor DGA's met grotere BV-vermogens zijn Cyprus en Malta populaire opties. Cyprus heeft geen vermogensbelasting en een laag dividendtarief van 17%. Malta biedt aantrekkelijke regelingen voor specifieke vermogensstructuren.
Nadeel: je moet er daadwerkelijk wonen. Schijnconstructies waarbij je op papier emigreert maar feitelijk in Nederland blijft, worden steeds strenger aangepakt.
De optimale exit-timing: vijf overwegingen
Wanneer je vertrekt is minstens zo belangrijk als waarheen je vertrekt.
1. Vertrek vóór een grote dividenduitkering Als je weet dat je binnenkort een grote dividenduitkering wilt doen, kan het lonen om eerst te emigreren. De conserverende aanslag staat dan open, maar het nieuwe land belast het dividend mogelijk lager dan Nederland. Let op anti-misbruikbepalingen: Nederland is alert op emigratie vlak voor een dividenduitkering.
2. Dividendbeleid na emigratie: elke uitkering telt Elke dividenduitkering na emigratie leidt tot (gedeeltelijke) invordering van de conserverende aanslag. Er is geen vrije ruimte meer. Plan dividenduitkeringen af op het belastingverdrag met je nieuwe woonland.
3. AOW-leeftijd en pensioeningangsdatum Emigreer je vóór je AOW-leeftijd? Dan bouw je AOW op over de jaren dat je in Nederland woont — maar niet over de jaren dat je in het buitenland woont. Per jaar dat je niet in Nederland woont, mis je 2% AOW-opbouw.
Emigreer je op je 50e: dan mis je 17 jaar opbouw = 34% minder AOW. Op een volle AOW van €19.651/jaar (bruto 2026) is dat €6.681 per jaar minder — voor de rest van je leven.
4. Hypotheek en eigen woning Verkoop je je woning bij emigratie? Dan realiseer je de overwaarde. Die valt buiten Box 3 zolang je die als eigenwoningreserve aanhoudt — maar zodra je emigreert en geen nieuwe woning koopt in Nederland, verandert de fiscale behandeling. Laat dit tijdig uitzoeken.
5. Jaar van emigratie: dubbele belastingplicht In het jaar van emigratie ben je deels binnenlands en deels buitenlands belastingplichtig. Dit leidt tot een M-biljet — een complexe aangifte waarbij beide periodes afzonderlijk worden berekend. Laat dit door een specialist doen.
Wat kost emigratie echt? Een totaaloverzicht
| Kostenpost | Wanneer | Bedrag (indicatief) |
|---|---|---|
| Conserverende aanslag BV | Bij vertrek (uitgesteld) | Afhankelijk van BV-waarde |
| AOW-verlies | Levenslang | €200–€6.681/jaar |
| M-biljet (belastingadviseur) | Jaar van emigratie | €500–€2.500 |
| Dubbele zorgverzekering | Overgangsperiode | €200–€500 |
| Vermogensbelasting nieuw land | Jaarlijks | 0–3,5% afhankelijk van land |
| Notariskosten (woning, testament) | Eenmalig | €1.000–€3.000 |
De conserverende aanslag zelf hoef je bij emigratie niet direct te betalen — maar het AOW-verlies is een permanente, levenslange kostenpost die mensen structureel onderschatten.
Bereken jouw persoonlijke situatie
De emigratie-berekening is de meest complexe in heel vermogensplanningsland. Ze combineert Nederlandse belastingwetgeving, internationale verdragen, timing-optimalisatie en persoonlijke vermogenssamenstelling.
Mijn VermogensPlanner heeft een aparte emigratie-module die dit doorrekent voor jouw situatie — inclusief de conserverende aanslag op je BV-vermogen, AOW-verlies op basis van je emigratieleeftijd, vergelijking van bestemmingslanden, optimale exit-timing en netto vermogensontwikkeling na emigratie vergeleken met blijven in Nederland.
De emigratie-module is beschikbaar als losse uitbreiding op de hoofdtool.
Bereken wat emigratie jou oplevert
Bereken je netto inkomen in 24 landen en wat de conserverende aanslag betekent voor jouw situatie.
Geschreven door Serge van der Pluijm
Oprichter Mijn VermogensPlanner. Schrijft over vermogen, belasting en pensioen voor zelfstandig denkenden.